Narcisme; leer het (h)erkennen

Narcisme, een woord dat ik tot een paar jaar geleden niet kende. En toch hebben veel mensen er mee te maken (gehad) in hun omgeving. Zo ook ik. Als je even googled, ontploft het internet haast met verhalen over narcisme. Ook de FB post van een bijzondere vrouw over haar ervaring met narcisme inspireerde mij. Tijd voor een blog met mijn ervaring. Zowel in mijn jeugd als in mijn volwassen leven heb ik te maken (gehad) met narcistische personen. Toch heb ik ze niet als zodanig herkend, waardoor het moeilijk was om bij mijn eigen gevoel te blijven. En dat is nou precies waar de kracht van een narcist ligt. Jou op een zwakke plek raken en je doen geloven dan zijn/ haar waarheid dé waarheid is.

Een narcist zoekt zijn/ haar slachtoffers zorgvuldig uit. Gevoelige mensen zijn vaak het slachtoffer, omdat zij in hun ogen makkelijk(er) in te palmen zijn. Zolang je met ze meebeweegt is er niks aan de hand, maar zodra je afwijkt van hun mening of hun koers kun je ontdekken dat je met een echte narcist te maken hebt. Je kan een narcist in een relatie treffen, maar natuurlijk ook in een vriendschap, in je familie, op je werk of als kennis. Het lastigste is om een echte narcist te herkennen. Dat vraagt wat ervaring en je goed verdiepen in de materie van unieke kenmerken van narcisten.

Heel kenmerkend voor een narcist is dat alles goed gaat (lijkt te gaan ;)) totdat je op een dag niet (meer) met ze meebeweegt en afwijkt van hun koers of mening. Dan zie je zo’n persoon ineens van een andere kant. De valkuil is dat je gaat denken dat hij/ zij ‘ineens’ veranderd is. Maar niets is minder waar. Hij/ zij is niet veranderd. De narcist laat nu de ware aard zien. Een kant die jij tot nu toe alleen nog niet kende..

Een discussie voeren met een narcist is, op zijn zachtsgezegd, onmogelijk. En nu is mij duidelijk waarom. Hoe gek het ook klinkt, een narcist gelooft vaak écht zijn/ haar leugens. Bewust of onbewust. Dat maakt het tot een haast onmogelijke missie om hem/ haar te overtuigen hoe je denkt of hoe je je voelt. Je zal nooit je gelijk kunnen krijgen of zelfs maar oprechte sympathie of empathie kunnen verwachten. Het gesprek zal uiteindelijk erop uitdraaien dat jij hem/ haar juist gekwetst hebt en dat jij het verkeerd (in)ziet.

Wat mij ook heeft geleerd in mijn contact met narcisten is denk ik wel de moeilijkste les; negatieve aandacht is ook aandacht. Je bent geneigd in een discussie (of dat nou persoonlijk is of aan de telefoon of de app) de ander te ‘overtuigen’ van de feiten en wat je gevoel is. En je mag zeker de feiten benoemen en hoe je je daar bij voelt. Wat bij een narcist niet helpt, is jezelf willen verdedigen. Hij/ zij zal nooit jouw gelijk (h)erkennen. Het helpt ook niet om steeds maar weer terug te reageren op een narcist. Het slurpt je energie op, het brengt je nergens en de narcist zal het verhaal zo draaien dat het inderdaad aan jou ligt. Jij bent te emotioneel of ‘gek’ in zijn/ haar ogen. Elke reactie is een reactie en hoe raar het ook klinkt, een narcist ‘kickt’ juist op reactie. In veel gevallen werkt negeren het beste. Dat was en is mijn beste inzicht ever in het leren begrijpen van de mind van een narcist.

Maar ook heb ik geleerd om niet uit emotie te reageren naar een narcist. Natuurlijk mag je een keer uiten (alleen niet keer op keer hetzelfde herhalen) hoe je je voelt en wat zijn/ gedrag met jou doet, maar op een neutrale manier. Niet vol in je emotie het gesprek aangaan met een narcist, want hij/ zij pakt je dan keihard terug. Een narcist heeft er wél moeite mee als jij rustig en kalm blijft. Daar kunnen ze niet mee omgaan. Dat is hun grootste zwak.

Dat brengt me op een ander punt. Het ego van een narcist is groot, heel groot. Wat hij/ zij denkt en/ of voelt is dé waarheid (in hun ogen dan hè). Alles draait ook om hen. Jij of jouw gevoel is niet belangrijk, wat je ook meemaakt. Zelfs als je niks gedaan hebt of gelijk hebt, dan zal een narcist dat nooit erkennen. Integendeel. Hij/ zij is namelijk ook goed in manipuleren, wat maakt dat het verhaal zo gedraaid kan worden dat jij van het slachtoffer ineens de dader wordt. In de ogen van de narcist dan. Ze zijn ook erg goed in liegen, totdat je daar doorheen leert te prikken.

Naast het feit dat je nooit je gelijk zult halen in een discussie met een narcist, zal hij/ zij het zo draaien dat het altijd aan jou ligt. Wat er ook speelt, het is joúw schuld. Als je daar gevoelig voor bent of een narcist (nog) niet herkent, dan kan het zelfs zijn dat je zelf ook gaat geloven dat het jouw schuld is en je eigenwaarde kan tot een schokkend dieptepunt dalen.

“Maar hij/zij houdt echt van mij”..
“Het ligt aan mij, ik maak me te druk”..
“Hij/zij zou mij nooit expres pijn willen doen”..
“Ach, zo bedoelde hij/zij het vast niet”..
“Ik ben het niet waard”..
“Ik verdien dit gedrag”..
“Ik ben bang dat niemand van me houdt”..

En ga zo maar door.. Herkenbaar?

Soms is een narcist er zelfs toe in staat je te overtuigen dat jij ‘gek bent’ en dat jij hulp moet zoeken. Het kan je zelfs emotioneel verwijderen van je familie of vrienden, omdat de narcist je doet geloven dat hij/ zij goed voor je is, als enige echt van je houdt en het beste met je voor heeft en de anderen niet. Zeker in het geval van een liefdesrelatie kun je een soort van afhankelijkheid of roze wolk voelen die je niet durft los te laten. Of in ergere gevallen kun je zelfs bedreigd worden of geestelijk of lichamelijk mishandeld worden door de narcist. Loskomen van een narcist kan een langdurig en pijnlijk proces zijn.

Op diverse momenten en in diverse gradaties heb ik zelf te maken gehad met narcisten, op verschillende vlakken en relaties. Inmiddels herken ik het patroon van een narcist vrij snel, waardoor ik ook in staat ben om snel(ler) afstand te doen van een narcist. Want ook dat is een illusie; de gedachte dat je een narcist kunt veranderen. Vandaar het woord ‘erkennen’ in mijn blog. Dat gaat namelijk niet en dat moet je ook niet willen. Dat is ook niet aan jou. Iedereen bewandelt zijn/ haar levensweg en maakt eigen keuzes. Je bent niet verantwoordelijk voor een ander. En dat is ook belangrijk. Realiseren en erkennen dat de persoon een narcist is.

Wat mij erg heeft geholpen om een narcist te ontmaskeren en om er afstand van te doen is zelfliefde en zelfwaarde. Je bent minder beinvloedbaar als je sterk en krachtig in het leven staat en genoeg van jezelf houdt om te realiseren dat contact met iemand een meerwaarde moet hebben. Het gevoel dat die persoon je accepteert en erkent zoals je bent en jou en jouw gevoel serieus neemt. Iemand die je de wereld gunt en die je niet breekt in je zelfwaarde. Iemand die (h)herkent als hij/ zij een keer niet goed heeft gehandeld (we vergissen ons allemaal weleens) en ook de schuld, een excuus, bij zichzelf kan zoeken.

De omgang met narcisten in mijn leven was en is een uitdaging, maar het heeft me oprecht sterker gemaakt. Een relatie, of het nou familie, vrienden, een liefderelatie of whatever is, moet een fijne én gezonde aanvulling zijn in je leven. Geen invulling. Laat je nooit en te nimmer door een narcist wijsmaken dat jij ‘ziek’ bent of dat jij niet goed (genoeg) bent of dat het aan jou ligt. Het ligt niet aan jou. Ik geloof oprecht dat het narcisme een aandoening is.

Ikzelf heb het al lastig ervaren om een gezonde band op te bouwen met een narcist. Het vraagt steeds om op mijn hoede te zijn, elk woord af te wegen voordat ik het zeg en kan in sommige gevallen zelfs letterlijk ongezond of gevaarlijk zijn. Ik heb het meerdere keren geprobeerd, zelfs meerdere kansen gegeven, totdat ik voor mezelf tot de conclusie ben gekomen dat afstand de beste oplossing was. Investeren in een gelijkwaardige relatie met een narcist is een illusie.

Herstellen van een narcistische relatie moet je ook niet onderschatten. Stiekem ben je veel energie verloren en moet je ook je eigenwaarde weer opbouwen. Ook kun je het lastig vinden om mensen weer te vertrouwen. Soms helpt tijd. Soms helpt coaching of therapie. Inzicht zoeken, op welke manier dan ook, wat jou triggert om je in te laten met een narcist zodat je voor jezelf dat patroon kunt leren doorbreken. Je hebt geen invloed op een ander, maar wel op jezelf en de keuzes die je maakt. En dat is niet makkelijk. Ik spreek uit ervaring.

Jij bent het waard. Jij mag er zijn. Hoe dan ook, zoek de bevestiging en je zelfwaarde in jezelf, probeer je dapper los te maken van een narcist (angst is een slechte raadgever) en kies voor je eigen geluk. Omring je door mensen met positieve energie en je zult merken dat het je ziel krachtiger, liefdevoller en sterker maakt..

Liefs, Jootje

Disclaimer; deze blog is geschreven op basis van mijn ervaringen met narcisme. Mijn waarheid is niet de waarheid 😉 Ik hoop je als ervaringsdeskundige inzichten te hebben gegeven om los te komen van een narcist. Je mag me altijd een reactie sturen, op de blog of per e-mail, als jij je verhaal kwijt wil over jouw ervaring met narcisme.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *